Event Marketing Institute Sp. z o.o.
Iwonicka 3, 60-473 Poznań
NIP 7812066079
REGON 527890052
KRS 0001090243
REGON 527890052
KRS 0001090243
© 2024 Kalewski copy
Najważniejsze tezy: Reguła „uczestnik zapamięta szczyt i koniec” sprawdza się przy doświadczeniach trwających minuty. Wydarzenie kilkudniowe ludzie oceniają raczej jak średnią z całości, więc zakończenie warto projektować z innego powodu: to ostatni moment, w którym da się ustawić, co uczestnik zrobi po powrocie. Badania na turystach i na prawie tysiącu osób w różnym wieku pokazują, że średnie odczucie z całego pobytu przewiduje ocenę lepiej niż sam szczyt i finał. Jedyny eksperyment, w którym łagodniejsze zakończenie zmieniło zachowanie, dotyczył pacjentów po badaniu medycznym: częściej wracali na kolejne. Przeniesienie tego na konferencję B2B pozostaje analogią, dopóki ktoś nie sprawdzi tego na prawdziwym wydarzeniu.
Na każdym szkoleniu z projektowania doświadczeń pada ta sama teza: uczestnik zapamięta szczyt i koniec, więc zaprojektuj mocne zakończenie. Ma ona źródło w prawdziwych badaniach i ma nazwę. Problem polega na tym, że te badania mierzyły zjawisko innej skali, a próby przeniesienia ich wyników na doświadczenia dłuższe niż kilka minut wychodzą blado albo wcale.
Zakończenie zostaje na liście rzeczy wartych pracy. Zmieniam tylko jego uzasadnienie, bo z fałszywego uzasadnienia biorą się fałszywe decyzje budżetowe. Prawdziwy powód jest mniej efektowny i bardziej użyteczny.
Oryginalny eksperyment Kahnemana, Fredrickson, Schreibera i Redelmeiera z 1993 roku wyglądał tak: 32 mężczyzn trzymało rękę w zimnej wodzie. Raz przez minutę, raz przez minutę i dodatkowe pół minuty, w czasie których woda robiła się odrobinę cieplejsza. Przez pierwszą minutę bolało tak samo, w dodatkowych trzydziestu sekundach wyraźnie mniej.
Potem badani wybierali, którą wersję chcą powtórzyć. Dwóch na trzech wybrało dłuższą, czyli obiektywnie więcej bólu, bo kończyła się łagodniej. W pamięci zostały najgorszy moment i koniec, a to, jak długo trwało, prawie się nie liczyło.
Rok później ci sami autorzy sprawdzili to na krótkich filmach i wynik się powtórzył: długość materiału prawie nie wpływała na to, jak ludzie go potem oceniali.
Najmocniejszy dowód behawioralny nie pochodzi z laboratorium. Redelmeier, Katz i Kahneman opublikowali w 2003 roku w czasopiśmie Pain eksperyment na prawie 700 pacjentach poddawanych kolonoskopii. Połowie losowo przedłużono badanie o około trzy minuty z łagodniejszą końcówką, druga połowa przeszła je standardowo.
Wynik: pacjenci z łagodniejszą końcówką oceniali badanie jako trochę mniej nieprzyjemne, mniej więcej o pół punktu na dziesięciopunktowej skali. Organizatora powinno zainteresować co innego: w kolejnych latach ta grupa częściej zgłaszała się na następne badanie. Szanse powrotu były u nich o mniej więcej 40 procent wyższe.
Autorzy sami nazwali to dowodem koncepcyjnym, nie rekomendacją kliniczną. Widzę tu dwie rzeczy naraz. Nie znam innego randomizowanego badania, w którym zmiana samego zakończenia przełożyłaby się na zachowanie po latach. Sam efekt jest jednak umiarkowany i dotyczy bólu w gabinecie lekarskim. Do konferencji jest stąd daleko.
Rynek eventowy nie przyswoił tej części literatury. Gdy badacze wyszli z laboratorium na doświadczenia rozciągnięte na godziny i dni, model peak-end zaczął przegrywać z prostszymi.
Chark, King i Tang zapytali 691 turystów w Makau, którzy spędzili tam średnio niespełna dwie noce, o ocenę poszczególnych momentów i całego pobytu. Ocenę całości najlepiej przewidywała zwykła średnia ze wszystkich momentów, a szczyt i koniec wypadły najsłabiej z trzech porównywanych sposobów liczenia. Autorzy napisali wprost, że przy takim pobycie ludzie niczego nie skracają, po prostu uśredniają.
Miron-Shatz w 2009 roku poprosiła około 2400 kobiet z USA, Francji i Danii o odtworzenie całego dnia. Ocenę dnia wyznaczało to, jak się czuły przez większość czasu. Najmocniejszy moment prawie nic nie zmieniał, a koniec dnia nie miał znaczenia. Jej wniosek: reguła szczytu i końca dotyczy zdarzeń krótkich i spójnych, a dzień ani pobyt takim zdarzeniem nie są.
Kemp, Burt i Furneaux sprawdzili wspomnienia 49 wakacji: ani długość wyjazdu, ani szczyt z końcem nie tłumaczyły dobrze oceny. Strijbosch i współpracownicy w 2019 roku pokazali na 40 osobach oglądających czternastominutowy materiał w goglach VR, że lepiej przewiduje średnie odczucie, a efekt szczytu i końca słabnie, gdy o ocenę pyta się kilka dni później.
Najmocniejszy wynik należy do Mah i Bernsteina: 988 osób w wieku od 2 do 97 lat, proste przyjemne doświadczenia i żadnego śladu reguły szczytu i końca. Dane wprost przemawiały za tym, że efektu tam nie ma, więc nie da się tego zbyć zbyt małą próbą.
Alaybek i współautorzy w 2022 roku zebrali 174 wyniki z wcześniejszych badań. Szczyt i koniec dobrze przewidywały ocenę całości, ale zwykła średnia z całego doświadczenia przewidywała ją równie dobrze. Gdy dwa sposoby działają podobnie, a jeden jest prostszy, wybór dla projektanta jest oczywisty.
Scharbert i współautorzy w 2025 roku przebadali prawie 1900 osób, które przez wiele dni na bieżąco notowały swoje odczucia. Siła efektu zależała od tego, jak zadano pytanie i o jaki okres. Reguła okazała się wrażliwa na sposób pomiaru, do prawa natury jej daleko.
Godovykh i Hahm opublikowali w Journal of Convention and Event Tourism analizę satysfakcji i lojalności uczestników konferencji naukowych. Kolejność prezentacji nie wpłynęła istotnie ani na satysfakcję, ani na lojalność, a doświadczenie szczytowe blisko końca miało najsilniejszy związek z lojalnością. Bez dostępu do liczebności próby i opisu metody traktuję to jako sygnał, nie dowód.
Ten wynik zestawiam z resztą tak: przesuwanie punktów agendy samo z siebie nie zmienia oceny wydarzenia, a z lojalnością współwystępuje intensywność doświadczenia blisko zakończenia. Przyczynowości nikt tu nie wykazał.
Zanim ktokolwiek przełoży to na agendę, muszę nazwać granice.
Skala czasu. Eksperymenty mierzyły sekundy i minuty. Konferencja trwa od jednego do trzech dni, z przerwami, snem, dojazdem i życiem zawodowym w tle. Odległość między tymi skalami jest większa niż między klipem filmowym a kolonoskopią.
Domena. Najmocniejszy wynik behawioralny dotyczy bólu fizycznego w procedurze medycznej. Na konferencji nikt nie znosi malejącego bólu, a uczestnik podejmuje decyzje o uwadze, kontakcie i powrocie.
Rozmiar efektu. Pół punktu na skali oceny i kilkadziesiąt procent wyższe szanse powrotu, a w laboratorium grupy po trzydzieści kilka osób. Efekty są umiarkowane i o jakości wydarzenia nie przesądzają.
Trwałość. Efekt słabnie, gdy o ocenę pyta się po kilku dniach, co pokazało badanie z goglami VR. Długość też nie jest całkiem obojętna: przy nieprzyjemnych doświadczeniach dłuższe wypadały w pamięci gorzej.
Do tego dochodzi brak, którego nie zasypię cytatem. Nie istnieje badanie randomizowane, w którym manipulowano by zakończeniem realnej konferencji i mierzono ocenę albo powrót. Wszystko, co napiszę dalej o wydarzeniach, jest analogią z laboratorium i z gabinetu. Mówię to otwarcie, bo widziałem zbyt wiele prezentacji, w których kolonoskopia służyła jako dowód na to, że po gali trzeba puścić konfetti.
Zakończenie nie dźwiga oceny całego wydarzenia, bo ocena bierze się z uśrednienia trzech dni. Jest natomiast ostatnim momentem, w którym uczestnik znajduje się w jednym miejscu, nastroju i kontekście, i w którym da się ustawić jego następne działanie.
Dokładnie to mierzył wynik z kolonoskopii: powrót na kolejne badanie, czyli zachowanie po latach. Spośród wyników tej literatury tylko ten ma bezpośredni odpowiednik w arkuszu organizatora.
Rozdzielam dwa zadania, które rynek skleił w jedno. Jakość doświadczenia przez cały czas trwania, bo z tego bierze się ocena. I zakończenie jako moment decyzyjny, bo z tego bierze się działanie. Budżet na konfetti finansuje pierwsze przez ostatnie dziesięć minut i nie finansuje drugiego w ogóle.
Zakończenie, które ma ustawić działanie, niesie decyzję, emocja jest dodatkiem. Z sali wychodzi się wtedy z jedną rzeczą do zrobienia i z jednym sposobem, żeby ją zrobić. Reszta scenografii jest obudową.
W praktyce projektowej wygląda to tak. Przed ostatnim punktem agendy odpowiadam na pytanie, jakie konkretne zachowanie ma wystąpić w ciągu najbliższych siedmiu dni. Potem sprawdzam, czy jest ono w ostatnich dwudziestu minutach możliwe do wykonania na miejscu, czy tylko do zadeklarowania. Samo zadeklarowanie daje zakończenie, które się podoba i niczego nie ustawia. O podziale wydarzenia na etapy z własnymi zadaniami pisałem w tekście o pięciu fazach imprezy firmowej.
Druga rzecz: zakończenie jest przejściem do komunikacji po wydarzeniu. Bez zaprojektowanego przejścia uczestnik wychodzi w pustkę i wszystko, co ustawiliście w ostatnich minutach, rozsypuje się w ciągu tygodnia. O tym, co dzieje się dalej, napisałem osobno w materiale o obsłudze po wydarzeniu i relacjach z uczestnikami.
Przy projektowaniu zakończeń pojawia się argument z rytuału. Stoi on na mniejszej podstawie, niż się zwykle podaje.
Vohs, Wang, Gino i Norton pokazali w serii eksperymentów, że krótki rytuał przed jedzeniem, na przykład rozpakowanie czekolady w ustalonej kolejności, sprawia, że smakuje ona lepiej, a ludzie są gotowi zapłacić za nią prawie dwa razy więcej. Z marchewką działało to tak samo. Mechanizmem było zaciekawienie: rytuał sprawiał, że badani bardziej angażowali się w to, co jedzą.
Dwa ograniczenia. Rytuał był indywidualny i poprzedzał konsumpcję, nie zamykał jej, a badania prowadzono na studentach. Przeniesienie tego na zbiorowe zamknięcie konferencji dla pięciuset osób jest skokiem, którego nikt nie przebadał.
Wiltermuth i Heath pokazali na małych grupach, że wspólne działanie w jednym rytmie, na przykład śpiew albo marsz, podnosi późniejszą współpracę. Nastroju nie poprawiało. Dane wspierają więc wspólne działanie, a o wspólnym wzruszeniu milczą.
Badań nad rytuałami zamykającymi doświadczenie zbiorowe nie znalazłem. Mogą istnieć, po prostu nie przeszukałem tego obszaru.
Lista rzeczy, które krążą w branży bez pokrycia, jest dłuższa niż lista ustaleń.
Dokładne liczby z pracy Redelmeiera i Kahnemana z 1996 roku, w tym często powtarzana liczba 154 pacjentów. Teza, że peak-end przewiduje lepiej niż średnia, odwrotna do wyników na doświadczeniach wieloepizodowych. Badanie Do, Ruperta i Wolforda z 2008 roku bez wzmianki o nieudanej replikacji. Praca Garbinsky, Morewedge i Shiva jako dowód, że dobre zakończenie podnosi ocenę całości, bo dotyczy ona czasu do ponownej konsumpcji. Artykuł Nortona i Gino z 2014 roku w sprawie rytuałów zamknięcia. Efekt Zeigarnik. Niezweryfikowane wyniki metaanaliz o synchroniczności.
Dodam jedno z własnej praktyki. Najczęstszy błąd w zakończeniach, które widziałem: po ostatnim punkcie agendy nikt nie wiedział, co ma zrobić w poniedziałek. Emocji zwykle nie brakowało. O domykaniu wydarzenia w cykl zamiast w kropkę pisałem w tekście o pętli eventowej zamiast kropki w kalendarzu.
Zamiast checklisty udającej metodę, pięć pytań, które sam zadaję przy projektowaniu zamknięcia.
Pierwsze: jakie zachowanie uczestnika w ciągu siedmiu dni ma być skutkiem wydarzenia? Odpowiedź „ma dobrze wspominać” oznacza, że zakończenie nie ma czego ustawiać.
Drugie: czy można je zacząć na miejscu, w ostatnich dwudziestu minutach? Podpis, wybór terminu, zapis na coś konkretnego, przekazanie czegoś, co trzeba będzie odesłać.
Trzecie: kto skontaktuje się z uczestnikiem po wydarzeniu, kiedy i w jakiej sprawie? Bez odpowiedzi zakończenie wisi w powietrzu.
Czwarte: czy ocena, którą zbierzecie, mierzy całość, czy nastrój z ostatniej godziny? Ankieta wypełniana przy wyjściu mierzy to drugie, co zmienia sposób czytania wyników. Jak czytać samą ocenę, rozpisałem w tekście o NPS po evencie.
Piąte: co w zakończeniu jest dla uczestnika, a co dla zarządu klienta? Oba powody są uprawnione, ale mieszanie ich bez świadomości kosztuje czas uczestnika wtedy, gdy jego uwaga jest najdroższa.
Reguła peak-end jest prawdziwa w swojej skali i nieprawdziwa w tej, w której używa jej branża eventowa. Dla wydarzenia trwającego dzień albo trzy ocena bierze się z uśrednienia, nie z finału. Mocne zakończenie nie uratuje słabego programu, słabe nie zniszczy dobrego, a pieniądze przesuwane z programu na finał obniżają średnią, z której bierze się ocena.
Wartość zakończenia leży gdzie indziej: to ostatni moment kontroli nad kontekstem uczestnika, a jedyny twardy wynik behawioralny w tej literaturze dotyczy powrotu, nie oceny. Ostatnie dwadzieścia minut niech więc pracują na działanie uczestnika. Wzruszenie przyjdzie przy okazji.
Żadna z powyższych prac nie dotyczy wydarzenia biznesowego. Najbliżej są konferencje naukowe u Godovykha i Hahm, bez dostępu do metody. Wszystko, co piszę tu o eventach, jest analogią z laboratorium i z gabinetu lekarskiego.
Nie przeszukałem też trzech obszarów: literatury nad rytuałami zamykającymi doświadczenie zbiorowe, replikacji prac Vohs i Wiltermutha na większych próbach oraz polskich badań nad projektowaniem zakończeń wydarzeń. Masz do nich dostęp? Chętnie poprawię ten tekst.
Masz w kalendarzu konferencję albo galę i ostatnie dwadzieścia minut agendy nadal brzmi „podziękowania i wspólne zdjęcie”? Przyjdź z agendą, liczbą uczestników i jednym zdaniem o tym, co uczestnik ma zrobić w ciągu siedmiu dni po wydarzeniu. Na godzinnej konsultacji rozpisujemy ostatni blok na konkretne czynności, ustalamy przejście do komunikacji po wydarzeniu i sposób pomiaru. Po spotkaniu dostajesz podsumowanie z rekomendacjami.
Nie. Jest ograniczona do zdarzeń pojedynczych i spójnych, trwających od sekund do minut, i tam ma mocne potwierdzenie eksperymentalne. Dla doświadczeń rozciągniętych na godziny i dni prostsze modele uśredniające przewidują ocenę całości lepiej, a replikacja na 988 osobach nie wykryła efektu dla prostych doświadczeń pozytywnych. Branża stosuje regułę poza zakresem, w którym ją wykazano.
Tak, ale z innego powodu niż pamięć o wydarzeniu. Finał jest ostatnim momentem, w którym uczestnicy są razem, w jednym nastroju i w zasięgu organizatora, więc to tam najtaniej ustawić konkretne następne działanie. Finał, który ma tylko wywołać emocję i nie prowadzi do żadnej decyzji ani czynności, trudno obronić jako wkład w wynik biznesowy wydarzenia.
Ankieta wypełniana przy wyjściu mierzy w dużej mierze stan z ostatniej godziny. Ocenę całości zbierajcie też po jednym do trzech dni, kiedy wrażenia się uśrednią, i porównujcie oba pomiary. Rozbieżność między nimi sama jest informacją o tym, czy program i finał pracowały w tym samym kierunku.
Redelmeier, Katz i Kahneman przeprowadzili randomizowane badanie na 682 pacjentach. Łagodniejsze zakończenie obniżyło ocenę nieprzyjemności o około pół punktu, a pacjenci z tej grupy częściej wracali na kolejne badanie w następnych latach. Jest to najmocniejszy dowód behawioralny w tym obszarze, ale dotyczy bólu fizycznego w procedurze medycznej. Autorzy nazwali je dowodem koncepcyjnym, a przeniesienie go na konferencję jest analogią.


Najważniejsze tezy: konferencja z kilkoma tysiącami uczestników potrzebuje strefy networkingu z własnym miejscem i godzinami w programie, bo przerwa kawowa nagradza głównie tych, którzy i tak zaczepiają obcych. Strefa z czytelnymi zasadami daje pretekst do rozmowy ludziom o różnych temperamentach: ekstrawertykom, introwertykom, osobom neuroatypowym i tym, którzy networkingu po prostu nie lubią.
Pierwsza sytuacja powtarza się na większości dużych konferencji, które prowadzę ze sceny:
Przerwa kawowa trwa 25 minut. Przy stolikach koktajlowych stoją grupki, które przyjechały razem z jednej firmy, a pod ścianą osoby z telefonem w ręce. Ktoś chciałby dopytać prelegenta z porannej sesji, ale prelegent stoi w kręgu pięciu osób i nie widać, kiedy skończy. Po dzwonku wszyscy wracają na salę z tymi samymi kontaktami, z którymi przyszli.
Druga sytuacja to scenariusz, który 28 i 29 października sprawdzamy w praktyce na festiwalu I Love Marketing & Technology w Poznaniu. Ta sama przerwa i ten sam tłum, ale w jednym miejscu hali stoi tablica z godzinami: o pełnej godzinie startuje Speed Match, przy pięciu stołach czekają tematy z programu, a w punkcie obsługi leżą kolorowe naklejki. Osoba z telefonem ma dokąd pójść i wie, co tam robić. Pierwsze zdanie dostaje od formatu.
Ludzie w obu sytuacjach są tacy sami. Różni się decyzja organizatora: czy dał rozmowom miejsce i czas, czy zostawił je przypadkowi.
Krótka odpowiedź: duża konferencja potrzebuje strefy networkingu, czyli wydzielonej przestrzeni z harmonogramem i prowadzącym, bo uczestnicy przyjeżdżają po kontakty, a w tłumie trudno zacząć rozmowę. W raporcie Freemana z 2025 roku 51 procent uczestników uznaje dobry networking za wystarczający powód, żeby wrócić na wydarzenie. Kilka formatów w jednej strefie daje każdemu temperamentowi inną drogę do pierwszego zdania. Tak zaprojektowaliśmy Networking Zone na I Love Marketing & Technology 2026, opisaną niżej jako case study.
Przerwa w programie ma wiele zadań naraz: kawa, toaleta, telefon do biura, zaległy mail. Rozmowa z nieznajomym konkuruje ze wszystkimi tymi czynnościami i przegrywa u każdego, kto nie ma naturalnej łatwości zagadywania. Z mojej obserwacji z ponad 330 wydarzeń poprowadzonych ze sceny wynika prosta prawidłowość: w przerwie kontakty zbierają ci, którzy zebraliby je w każdych warunkach.
Freeman, amerykańska firma produkująca wydarzenia, opublikował w lipcu 2025 roku raport o networkingu na eventach, oparty na odpowiedziach 4114 uczestników, wystawców i organizatorów. 51 procent uczestników mówi w nim, że dobry networking wystarcza jako powód do powrotu na wydarzenie. W grupie, którą raport nazywa NowGen, czyli osób w wieku od 23 do 46 lat, 40 procent uważa networking za niezręczny, a 30 procent ocenia, że nie umie zaczynać rozmów. Rekomendacje, z kim warto się spotkać, chciałoby dostać przed wydarzeniem 45 procent wszystkich uczestników, a w grupie NowGen ten odsetek jest jeszcze wyższy.
Te liczby opisują napięcie, które organizator ma rozwiązać. Ludzie płacą za bilet także po to, żeby kogoś poznać, i jednocześnie nie wiedzą, jak to zrobić. Janet Dell, prezeska Freemana, skomentowała raport słowami: „Organizatorzy mają obowiązek projektować intencjonalne doświadczenia networkingowe”. Zgadzam się z nią i dodałbym jedno: przy kilku tysiącach osób intencja musi mieć adres w hali i godzinę w agendzie.
„Przypadek to najgorszy organizator relacji biznesowych. Przy czterech tysiącach uczestników wygrywają w nim ci, którzy poradziliby sobie bez żadnej pomocy. Strefa networkingu jest dla całej reszty.” Piotr Kalewski, Event Marketing Institute
Osoba, która wchodzi do oznaczonej strefy networkingu, wysyła innym czytelny sygnał: przyszłam tu rozmawiać. Ten sam człowiek przy stoliku z kawą może równie dobrze czekać na kolegę, odpoczywać albo udawać, że czyta wiadomości. W strefie koszt zagadania spada, bo nikt nikomu nie przeszkadza. Wszyscy przyszli w tym samym celu.
Miejsce ma też znaczenie poznawcze. Na festiwalu, który opisuję niżej, wystąpienia w głównych ścieżkach trwają po 18 minut i idą jedno po drugim. Po kilku takich blokach głowa jest pełna. Jak ten stan wpływa na zachowanie uczestników, opisałem w tekście o przeciążeniu poznawczym na konferencji. Strefa rozmów działa w innym trybie niż sala: zamiast słuchać, uczestnik mówi o własnym problemie i słucha cudzych rozwiązań.
Od strony fizycznej wystarczy niewiele: wyraźna granica przestrzeni, oznakowanie widoczne z korytarza, punkt obsługi z osobą, która wyjaśni zasady, oraz meble dopasowane do formatów. Stoliki koktajlowe służą krótkim rozmowom na stojąco, a duże stoły pracy w grupie. Projektując strefę, zaczynam od pytania, jakie rozmowy mają się w niej odbyć, a dopiero potem liczę metry i krzesła.
Drugi warunek to czas.
Strefa otwarta „przez cały dzień” bez żadnych godzin startu działa jak większa kawiarnia. Sesja zapisana w agendzie, z godziną rozpoczęcia i końca, pozwala uczestnikowi zaplanować dzień: po porannym bloku idę na Speed Match, po obiedzie siadam przy stole o AI. Networking staje się wtedy wyborem, który można wpisać do kalendarza, tak samo jak wykład.
Czas ma jeszcze jedną funkcję, często pomijaną.
Każda rozmowa w formacie ma z góry znany koniec, ogłaszany sygnałem prowadzącego. Nikt nie musi szukać wymówki, żeby odejść od rozmówcy, i nikt nie zostaje z poczuciem, że został porzucony w połowie zdania. Strach przed niezręcznym zakończeniem bywa powodem, żeby rozmowy w ogóle nie zaczynać.
Struktura czasu dotyczy też tempa całej strefy. Krótkie rundy pozwalają poznać więcej osób, dłuższe pozwalają pogłębić temat. Dlatego obok siebie działają formaty o różnym rytmie: osiem trzyminutowych wypowiedzi w godzinę i dwudziestominutowa rozmowa przy stole. O tym, jak zaprojektować sam moment pierwszego kontaktu, pisałem w tekście o projektowaniu networkingu na wydarzeniu.
Teorię najłatwiej sprawdzić na konkretnym wydarzeniu. 28 i 29 października 2026 roku w Poznań Congress Center odbywa się dwudziesta druga edycja festiwalu I Love Marketing & Technology, organizowanego przez sprawny.marketing. Event Marketing Institute jest partnerem merytorycznym festiwalu i gospodarzem nowej strefy, Networking Zone. Strefę zaprojektowaliśmy od zera i prowadzimy ją przez oba dni pięcioosobowym zespołem, a ja koordynuję całość na miejscu. Opisuję ją jako case w toku: wyzwanie, decyzje projektowe i plan pomiaru, a wyniki dopiszę po festiwalu.
Organizator zapowiada ponad 4000 uczestników, 12 konferencji tematycznych, ponad 100 wystawców i ścieżki PRO poświęcone AI. Na sali uczestnicy słuchają osiemnastominutowych wystąpień, więc program jest gęsty, a przerwy krótkie. Do tego publiczność jest mieszana: marketing, social media, e-commerce, PR, HR, sprzedaż i AI to osobne ścieżki, które w ciągu dnia prawie się nie przecinają.
Na #ILOVEMKT nie było dotąd wydzielonej strefy rozmów. Przy takiej skali osoba z HR i osoba z e-commerce mogą spędzić dwa dni w tym samym budynku i nie zamienić ze sobą słowa, choć obie szukają odpowiedzi na podobne pytanie o AI w swoim dziale.
W ofercie dla organizatora zapisaliśmy cel jednym zdaniem: miarą strefy będą spotkania, które uczestnicy zechcą kontynuować po festiwalu. Pod nim są cztery cele pomocnicze. Strefa ma sadzać przy jednym stole ludzi z różnych ścieżek programu, dać kontakt z praktykami poza sceną, ułatwić start osobom, które nie czują się dobrze w klasycznym networkingu, i przedłużyć wartość wystąpień o wymianę doświadczeń przy stole.
„Jedni podchodzą do nieznajomych bez namysłu. Inni potrzebują tematu, zadania albo wyraźnego zaproszenia. Zaprojektowaliśmy strefę tak, żeby każdy znalazł w niej swój sposób na pierwszą rozmowę.” Piotr Kalewski
Blind Date z ekspertem. Wybierasz temat, a nie nazwisko. W punkcie obsługi rezerwujesz dziesięciominutowy termin, siadasz po jednej stronie przegrody, a po drugiej czeka praktyk z wybranej dziedziny. Rozmawiacie o twoim problemie, bez prezentacji firmy i bez sprzedaży. Kim jest rozmówca, dowiadujesz się na koniec. Format ma najniższy próg dla osób, które nie chcą rozmawiać o sobie, i odcina kolejkę do najbardziej znanych nazwisk.
Speed Match. Dwadzieścia osób, dziesięć stolików i osiem rozmów jeden na jeden w 60 minut. Każda osoba ma trzy minuty na przedstawienie siebie i tego, czego szuka, po czym głos przejmuje rozmówca, a po sygnale prowadzącego zmieniasz stolik. Na sesje obowiązują zapisy, a przy pełnym obłożeniu w Speed Match weźmie udział do 100 osób dziennie. Ten format jest dla tych, którzy chcą w godzinę zebrać tyle kontaktów, ile w przerwach zbieraliby przez cały festiwal.
Hot Tables. Pięć stołów, pięć tematów z programu festiwalu, bez zapisów. Na każdym stole leżą przygotowane przez nas Karty Rozmów z problemami i tezami, więc nikt nie musi wymyślać pierwszego pytania. Runda trwa około 20 minut, po niej możesz zostać przy temacie albo przesiąść się do innego stołu. Stoły łączą ścieżki programu: temat wspólny dla marketingu i sprzedaży sadza obok siebie ludzi, którzy wcześniej słuchali wystąpień w różnych salach.
Color Code. Format samoobsługowy, działający przez cały czas otwarcia strefy. W punkcie obsługi odbierasz dwie naklejki na identyfikator: kolor oznacza obszar tematyczny, który cię interesuje, a symbol etap zawodowy, od „zaczynam” po „rozwijam własną firmę”. Szukasz osoby z tym samym kolorem albo z ciekawym połączeniem oznaczeń, a karta gry podpowiada pierwsze pytanie. Na dwa dni przygotowaliśmy do 1000 zestawów.
Strefa zajmuje ok. 100 m² na pierwszym poziomie Poznań Congress Center. Projekt zabudowy przewiduje przestrzeń wygrodzoną od korytarza, dziesięć stolików barowych do Speed Match, stoły do pracy w grupie, dwie budki z czarną kotarą do Blind Date i zieleń, która oddziela strefę od ruchu w hali. Ekspertów do Blind Date zapewnia organizator, a nasz pięcioosobowy zespół prowadzi zapisy, listy rezerwowe, rotację przy stolikach, Karty Rozmów i punkt obsługi.
Pięć decyzji z tego projektu da się zastosować także na konferencji dla kilkuset osób. Nazwy formatów są uniwersalne i nie odwołują się do marki festiwalu, więc działają też na innym wydarzeniu. Temat przed nazwiskiem w Blind Date zdejmuje presję rozmowy ze znaną osobą. Zapisy obowiązują tylko tam, gdzie liczba miejsc jest ograniczona, a reszta działa z marszu. Rozmowy nie są nagrywane, a zdjęcie po spotkaniu robimy wyłącznie za zgodą obu osób. Każda rozmowa ma z góry znany czas i sygnał końca.
Wspólny mianownik tych decyzji to obniżenie kosztu pierwszego kroku. Uczestnik nie musi wiedzieć, kogo szuka, nie musi się przedstawiać przed grupą i nie musi wymyślać, jak skończyć rozmowę.
Zapisy, dostęp i lokalizację strefy zebrałem w zapowiedzi Networking Zone na I Love Marketing & Technology 2026.
Klasyczny networking projektuje się pod jeden temperament: pod osobę, która lubi tłum, łatwo zagaduje i dobrze czuje się w krótkich rozmowach. Kilka formatów obok siebie pozwala ten błąd odwrócić. Zapraszamy do strefy wszystkich, a każdy wybiera wejście, które mu odpowiada.
Speed Match daje ci osiem nowych kontaktów w godzinę, co w zwykłej przerwie wymagałoby całego dnia krążenia po hali. Przy Hot Tables możesz wziąć na siebie rolę osoby, która rozkręca rozmowę i wciąga do niej resztę stołu. Prośba ode mnie: zostaw przestrzeń tym, którzy odezwą się dopiero w dziesiątej minucie. Często mają najciekawsze przykłady.
Susan Cain w książce „Ciszej, proszę” z 2012 roku szacuje, że introwertykami jest od jednej trzeciej do połowy ludzi. Osobom z tej grupy polecam start od Blind Date z ekspertem: jedna osoba, jeden temat, dziesięć minut i rozmowa o sprawie, która cię zajmuje, zamiast rozmowy o sobie. Przy Hot Tables możesz przez pierwszą rundę tylko słuchać. Nikt nie odpytuje uczestników po kolei.
Nancy Doyle w przeglądzie opublikowanym w 2020 roku w British Medical Bulletin szacuje, że osoby neuroatypowe stanowią od 15 do 20 procent populacji. Projektując strefę, przyjęliśmy kilka decyzji, które mają obniżyć niepewność: każdy format ma spisane zasady, znany czas trwania i jasny sygnał końca. W Blind Date rozmowa toczy się przez przegrodę, bez kontaktu wzrokowego. Color Code działa bez przedstawiania się przez mikrofon i bez wystąpień przed grupą. Zasady każdego formatu możesz spokojnie przejść z naszym zespołem w punkcie obsługi, zanim zdecydujesz, czy chcesz wziąć udział. Więcej decyzji tego typu opisałem w tekście o dopasowaniu wydarzenia do różnych uczestników.
Jest na to dobry powód. Networking w wersji „podejdź i opowiedz o sobie” przypomina sprzedaż, a mało kto lubi sprzedawać siebie obcym. W strefie zaczynasz od tematu, karty z pytaniem albo koloru na identyfikatorze, a znajomość przychodzi przy okazji rozmowy o konkretnej sprawie. Możesz przyjść, popatrzeć z boku i wyjść. Takie wejście też się liczy.
„Nikogo nie wyciągamy na środek i nikogo nie zmuszamy do autoprezentacji. Każdy format ma wyjście: z rozmowy, ze stołu, ze strefy. Rozmowa, do której nikt nie został zmuszony, ma większą szansę na ciąg dalszy.” Piotr Kalewski
Raport Freemana podaje, że ponad jedna trzecia uczestników uważa, że networking musi być kuratorowany, żeby działał. Odwrotna strona tej liczby jest równie ważna: niemal dwie trzecie tego nie deklaruje. Część ludzi woli spontaniczne rozmowy przy kawie i dobrze się w nich czuje. Dlatego strefa networkingu działa obok przerw w programie i ich nie zastępuje.
Druga rozbieżność dotyczy kontekstu. Ankietowani uczestnicy Freemana w 90 procentach pochodzą ze Stanów Zjednoczonych. Wiarygodnych polskich badań o networkingu na konferencjach w ostatnich latach nie znalazłem. Nie wiem więc, czy polski uczestnik reaguje na zapisy i sygnały prowadzącego tak samo jak amerykański. Część odpowiedzi przyniosą te dwa dni w Poznaniu.
Mierniki ustaliliśmy przed startem. Policzymy zapisy i obecności na sesjach Speed Match, obłożenie stołów Hot Tables w kolejnych rundach, liczbę wydanych zestawów Color Code i rozmów Blind Date. Najważniejszy pomiar przyjdzie później: zapytamy uczestników po dwóch tygodniach, z iloma osobami poznanymi w strefie mieli kontakt po festiwalu.
„Frekwencję przy stolikach policzę, ale strefę ocenię po jednym: ile rozmów ktoś zechciał kontynuować po powrocie do pracy.” Piotr Kalewski
Wyniki opiszę w recenzji po festiwalu, razem z tym, które formaty zadziałały i co zmienimy przy kolejnej edycji.
Osobie z telefonem pod ścianą z pierwszej sceny wystarczyłyby trzy rzeczy: miejsce, w którym wolno zagadać, godzina, o której coś się zaczyna, i pretekst do pierwszego zdania. Organizator może je zaprojektować przy każdej konferencji powyżej kilkuset osób.
Przy planowaniu najbliższego wydarzenia odpowiedz sobie na jedno pytanie: gdzie i o której godzinie uczestnik, który nikogo nie zna, ma rozpocząć pierwszą rozmowę? Brak odpowiedzi oznacza, że networking w waszym programie zależy od przypadku.
Główne źródła:
Pozostałe: Poradnik Przedsiębiorcy, materiał o festiwalu I Love Marketing & Technology, 2026; Event Marketing Institute, koncepcja i parametry formatów Networking Zone, 2026; Międzynarodowe Targi Poznańskie, projekt zabudowy strefy networkingowej, 2026.
Organizujesz konferencję albo spotkanie branżowe i chcesz, żeby rozmowy między uczestnikami miały miejsce, czas i pretekst? Zobacz, jak projektujemy strefę networkingową na konferencji, i napisz, ilu uczestników się spodziewasz.
Przeczytaj też:

W skrócie: Piotr Kalewski projektuje wydarzenia firmowe jako narzędzie sprzedaży i marketingu. Zaczyna od celu biznesowego zapisanego w jednym zdaniu i od miernika, potem układa scenariusz doświadczenia pod jedno zachowanie gości, a po wydarzeniu oddaje raport: kto z właściwej grupy przyszedł, co zrobił dalej i ile kosztowała każda rozmowa handlowa.
Wydarzenie jest kosztem, gdy budżet powstaje z faktury za salę, catering i scenę, a cel dopisuje się na końcu. Jest inwestycją, gdy przed pierwszym zamówieniem ktoś zapisze, co ma się zmienić w sprzedaży albo w relacjach z klientami, i do kiedy.
Różnicę widać w jednym dokumencie. Brief kosztowy zaczyna się od daty i liczby gości. W briefie inwestycyjnym pierwsze zdanie brzmi na przykład tak: do końca kwartału chcemy dwudziestu rozmów handlowych z dyrektorami zakupów z trzech wskazanych segmentów. Resztę budżetu da się wtedy obronić albo skreślić, bo każda pozycja jest pytaniem, czy przybliża to zdanie.
Bizzabo w raporcie „2025 State of Events”, opartym na ankiecie ponad 1500 organizatorów i uczestników z listopada 2024 roku, podaje, że 70% organizatorów miało trudność z wykazaniem ROI konferencji B2B. W edycji raportu na 2026 rok ten odsetek spadł do 40%, co nadal oznacza czterech organizatorów na dziesięciu. Według Certain z 2025 roku 94% marketerów mówi, że ich firma nie zamienia leadów z eventów w szanse sprzedażowe.
Z mojej praktyki po obu stronach stołu za takim wynikiem stoi najczęściej jedno: miernik wybrany po wydarzeniu. Skoro przed eventem nikt nie zapisał, co ma być wynikiem, po evencie zostają frekwencja i ankieta zadowolenia. Zarząd nie przeliczy ich na przychód i słusznie nie próbuje.
Rachunek jest krótki. Koszt całego wydarzenia dzielę przez liczbę rozmów handlowych z gośćmi z listy, które odbyły się w uzgodnionym oknie po evencie. Wychodzi koszt jednej rozmowy. Dalej liczę, ile rozmów przeszło w ofertę i ile w sprzedaż. Wystawcy liczą zwykle wcześniejszy etap: w raporcie Freemana o networkingu z lipca 2025 roku 59% z nich mierzy sukces liczbą zdobytych leadów, a liczbą leadów przesuniętych dalej w lejku sprzedaży tylko 43%.
Do tego potrzebny jest CRM, w którym każdy gość z rejestracji dostaje znacznik źródła „event” i datę. Bez znacznika po trzech miesiącach nikt nie odróżni sprzedaży z wydarzenia od sprzedaży, która i tak by się wydarzyła. Pełny pomiar po wydarzeniu rozpisałem w tekście o ewaluacji eventu firmowego.
Targi dają zasięg, własny event daje kontrolę. Listę gości na targach tworzy ktoś inny, a o uwagę konkurujesz z setkami stoisk. Na własnym wydarzeniu sam decydujesz, kto wchodzi i co widzi, ale płacisz za zebranie ludzi, którzy sami by się nie spotkali.
Własny event wygrywa, gdy decydentów jest niewielu i znasz ich z nazwiska. Gdy dopiero ustalasz, kto jest w twoim segmencie, lepiej zacząć od targów. Przygotowanie stoiska pod umówione rozmowy zamiast pliku wizytówek opisuję w tekście o leadach z konferencji i targów.
Dla Grupy Topex projektowałem cykle wydarzeń w całej Polsce dla handlowców i dystrybutorów: prezentacje nowych produktów i linii oraz aktywacje wokół nich. W TedGifted prowadziłem trasę po targach europejskich razem z liczeniem wyników, od produktu i katalogu po rozliczenie rozmów.
Jestem projektantem doświadczeń biznesowych. Prowadzę Event Marketing Institute w Poznaniu, wykładam na WSB Merito Poznań, należę do Rady Sektorowej ds. Kompetencji Komunikacji Marketingowej. Jestem autorem książki Event Management dla początkujących (i nie tylko) z 2025 roku. Pracuję też jako interim marketing director po stronie klientów, więc brief znam z obu stron stołu.
Planujesz wydarzenie i chcesz, żeby ktoś odpowiadał za jego wynik? Umów konsultację, a przejdziemy przez cztery decyzje na twoim przypadku.

W artykule znajdziesz: godzinowy scenariusz śniadania biznesowego na 90 minut, sposób liczenia kosztu na osobę obecną, a nie zaproszoną, oraz zasady rozsadzenia, które decydują o tym, czy goście w ogóle ze sobą porozmawiają.
Śniadanie biznesowe ma dwie przewagi nad konferencją: kosztuje mniej i kończy się o dziewiątej, więc nikt nie traci dnia. Ma też słabość, której organizatorzy nie widzą, dopóki nie przeprowadzą trzeciego: dziewięćdziesiąt minut przy stole z obcymi ludźmi to czas, w którym rozmowa albo ruszy w pierwszym kwadransie, albo nie ruszy wcale.
Krótka odpowiedź: śniadanie biznesowe zorganizuj na 20 do 40 osób, w dziewięćdziesiąt minut, z jednym wystąpieniem do 20 minut i co najmniej 30 minutami rozmów przy stołach z zadanym pytaniem. Koszt licz na osobę obecną, nie zaproszoną, bo gdy nie przychodzi co czwarta zaproszona osoba, koszt jednostkowy rośnie o jedną trzecią. Rozsadzenie przygotuj z góry.
Pierwsze dwadzieścia minut decyduje o reszcie. Freeman w raporcie o networkingu z lipca 2025 roku, opartym na odpowiedziach 4114 uczestników, wystawców i organizatorów, podaje, że dla 51 procent uczestników udany networking jest wystarczającym powodem, żeby wrócić na wydarzenie. W grupie w wieku od 23 do 46 lat 30 procent ocenia, że nie umie zaczynać rozmów. Ludzie przychodzą po rozmowy i jednocześnie nie wiedzą, jak zacząć.
Dlatego przy wejściu ustaw dwie rzeczy: kartę z przypisanym stolikiem i jedno pytanie na kartce, na przykład „nad czym pracujesz w tym kwartale”. Moja opinia: takie pytanie otwiera rozmowę lepiej niż „czym się zajmujesz”, bo wymaga odpowiedzi zdaniem, nie nazwą stanowiska. Osoba przy drzwiach wita po imieniu i kieruje do stołu, a nie do bufetu.
Gospodarz mówi, po co ludzie się spotkali, jak wygląda plan i co się stanie o 8:15. Pięć minut, bez historii firmy i bez przedstawiania wszystkich sponsorów. Najważniejsza informacja to godzina zakończenia, bo ona uspokaja osoby z poranną rozmową o dziewiątej.
Jeśli prowadzisz wydarzenie sam, przećwicz ten fragment na głos z zegarem. Zasady prowadzenia dyskusji z sali opisałem w tekście o moderowaniu panelu.
Drugi i trzeci prelegent zabraliby czas przeznaczony na rozmowy przy stołach. Temat wystąpienia zawęź do jednej decyzji, którą goście mogą podjąć w tym kwartale. Dwadzieścia minut wystarcza na jedną tezę z przykładem i zostawia miejsce na pytanie z sali. Przed wydarzeniem zalecam 45 minut rozmowy przygotowawczej prelegenta z prowadzącym.
Prelegent nie rozdaje materiałów i nie prezentuje oferty firmy. Po wystąpieniu prowadzący zadaje jedno pytanie, które stół będzie omawiał przez następne pół godziny. Zaplanowanie pytania razem z prelegentem to najważniejszy element programu, bo stoły zaczynają wtedy rozmowę od treści, którą wszyscy przed chwilą usłyszeli.
Dla tego bloku goście przyszli. Przy każdym stole pięć lub sześć osób, jedno pytanie na kartce i prowadzący stołu, który dba o to, żeby wszyscy powiedzieli co najmniej jedno zdanie. Prowadzący stołu może być osobą z zespołu organizatora albo zaproszonym gościem, który wcześniej dostał trzy zdania instrukcji.
Rozsadzenie zmienia najwięcej. Rozdziel osoby z tej samej firmy i osoby, które przyszły razem. Przygotowanie rozsadzenia dla czterdziestu gości zajmuje z mojego doświadczenia około pół godziny i zwiększa szansę, że ktoś wyjdzie z nowym kontaktem. Opis projektowania pierwszej rozmowy między uczestnikami znajdziesz w tekście o networkingu na wydarzeniu.
Każdy stół mówi jedno zdanie: co z rozmowy zabiera ze sobą. Prowadzący zbiera zdania i dopisuje kolejny krok, na przykład termin następnego śniadania albo listę uczestników, którzy zgodzili się na udostępnienie kontaktu. Dziesięć minut wystarczy, a zamknięcie daje poczucie, że spotkanie coś wyprodukowało.
Po oficjalnym końcu o 9:00 zostaw salę otwartą jeszcze przez kwadrans, z kawą. Z moich obserwacji goście, którzy zaczęli dobrą rozmowę przy stole, chcą ją skończyć na stojąco, więc nie wyłączaj muzyki i nie zaczynaj sprzątania.
Koszt wydarzenia licz na osobę obecną. Scenariusz liczbowy, hipotetyczny: koszty stałe wynoszą 6 000 zł, zmienne 90 zł na zaproszonego, a zaproszonych jest 40. Przy pełnej frekwencji koszt na osobę wynosi 240 zł. Gdy przychodzi 30 osób, a catering zamówiono na 40, koszt na obecną osobę rośnie do 320 zł. Różnica wynosi jedną trzecią i wynika wyłącznie z nieobecności. Nie znalazłem publicznie dostępnego benchmarku kosztu śniadania biznesowego w Polsce, więc te kwoty pokazują strukturę rachunku, a nie cennik.
Jak ograniczać nieobecność, opisałem w tekście o no-show na wydarzeniu firmowym, a projekt rejestracji, który zmniejsza liczbę osób zapisanych bez zamiaru przyjścia, w tekście o rejestracji na wydarzenie.
Mniejszą wersję tego formatu, od dwudziestu osób, opisałem w tekście o tym, jak zacząć budowę kapitału relacyjnego od dwudziestu osób.
Planujesz cykl spotkań branżowych i chcesz zaprojektować format pod swoich gości? Umów konsultację 1:1 (250 zł netto za 60 minut, pakiet 850 zł) i przejdziemy przez scenariusz godzina po godzinie.
Dołącz do społeczności świadomych marketerów i otrzymaj pakiet bonusów za darmo! 🎉 Co 2 tygodnie wyślemy Ci też newsletter pełen konkretnych inspiracji z obszaru marketingu doświadczeń.