Blog

Szkolenie z wystąpień publicznych: co sprawdzić przed zakupem

Dyrektor sprzedaży dzwoni w połowie roku z gotową diagnozą: zespół nie umie prezentować, potrzebujemy dwudniowego szkolenia z wystąpień publicznych, najlepiej z kamerą i informacją zwrotną. Budżet jest, termin jest, lista uczestników powstała na podstawie tego, kto w tym kwartale stał przed klientem. Ocena po szkoleniu wychodzi bardzo wysoka, a pół roku później prezentacje wyglądają tak samo.

Krótka odpowiedź brzmi: o wyniku szkolenia z wystąpień publicznych decydują trzy rzeczy ustalane przed jego zamówieniem. Kto przychodzi z własnej woli, czy program zawiera ekspozycję na realną sytuację i kiedy mierzy się efekt. Poniżej pięć błędów, które widuję najczęściej, wraz z ich kosztem.

W artykule znajdziesz

Pochodzenie liczby mówiącej, że 75 procent ludzi boi się wystąpień, oraz to, czego naprawdę dotyczyła. Co według największego zestawienia badań decyduje o tym, czy szkolenie przenosi się do pracy. Stan dwóch tez obecnych w większości programów: reguły 7-38-55 i póz mocy. Różnica między treningiem technik a oswajaniem z realną sytuacją. Moment pomiaru, w którym wynik szkolenia wychodzi zawyżony dwukrotnie.

Zakup szkolenia z wystąpień publicznych na podstawie niezmierzonego lęku

Argumentacja sprzedażowa zaczyna się od zdania, że wystąpień publicznych boi się 75 procent ludzi. Wartość ta nie ma źródła pierwotnego. Prześledzenie łańcucha prowadzi do Jamesa McCroskeya, który w 1993 roku pisał o siedemdziesięciu do siedemdziesięciu pięciu procentach dorosłej populacji, powołując się na raport Bruskina z 1971 roku i książkę Philipa Zimbardo o nieśmiałości z 1977 roku. Zimbardo podaje faktycznie 73 procent, a liczba dotyczyła nieśmiałych studentów odczuwających dyskomfort w sytuacji, gdy patrzy na nich duża grupa.

Twarde dane epidemiologiczne wyglądają inaczej. National Comorbidity Survey Replication, badanie reprezentatywne gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych realizowane w latach 2001 do 2003, dało rozpowszechnienie fobii społecznej na poziomie 12,1 procent w ciągu życia i 7,1 procent w ciągu dwunastu miesięcy. To rząd wielkości różniący się od siedemdziesięciu pięciu procent o cały poziom.

Ile to kosztuje

Zamówienie programu terapeutycznego dla grupy, w której realny problem ma dwie osoby na dwanaście. Pozostali przechodzą przez ćwiczenia obliczone na redukcję lęku, choć potrzebują czegoś innego: porządkowania treści i prowadzenia rozmowy z salą.

Co zamiast

Zwięzła diagnoza przed zamówieniem, oddzielająca lęk od braku warsztatu. Narzędziem używanym w badaniach jest skala Personal Report of Public Speaking Anxiety McCroskeya, przy czym nie ma dla niej polskich norm populacyjnych, więc służy do porównania osób wewnątrz grupy, nie do stawiania diagnoz. Grupa dzieli się zwykle na dwie ścieżki, a ta z realnym lękiem wymaga innego prowadzącego.

Trening samych technik bez ekspozycji na realną sytuację

Metaanaliza Mike'a Allena, Johna Huntera i Williama Donohue z Communication Education z 1989 roku porównała trzy sposoby pracy z lękiem przed wystąpieniami: modyfikację poznawczą, systematyczną desensytyzację i trening umiejętności. Wszystkie trzy obniżały lęk, przy czym literatura wtórna cytuje tę pracę na tezę, że ekspozycja i modyfikacja poznawcza działają mocniej od samego treningu umiejętności. Rynek sprzedaje głównie tę trzecią.

Nadzieja pokładana w goglach też wymaga uporządkowania. Przegląd Nexhmedina Moriny i współpracowników objął dwanaście badań nad terapią ekspozycyjną w wirtualnej rzeczywistości przy lęku społecznym. Wobec listy oczekujących efekt był duży, natomiast wobec ekspozycji w realnym świecie różnic istotnych nie stwierdzono ani bezpośrednio po terapii, ani w badaniu kontrolnym.

Ile to kosztuje

Dwa dni pracy zespołu i honorarium prowadzącego wydane na obniżenie lęku, który po powrocie do sali konferencyjnej wraca. Gogle bywają przy tym droższe od wynajęcia realnej sali z realną publicznością, a przewagi terapeutycznej nad nią nie mają.

Co zamiast

Cykl z ekspozycją rozłożoną na kilka tygodni i z publicznością spoza zespołu. Wirtualna rzeczywistość ma wartość logistyczną, bo pozwala powtarzać sytuację bez organizowania widowni, i tak ją traktuję: jako narzędzie dostępności, nie jako przewagę terapeutyczną. Rolę wystąpień w budowaniu pozycji zawodowej rozpisałem we wpisie o wystąpieniu publicznym a marce osobistej.

Program oparty na regule 7-38-55 i pozach mocy

Proporcja mówiąca, że treść odpowiada za 7 procent przekazu, głos za 38, a mowa ciała za 55, pochodzi z zestawienia dwóch odrębnych eksperymentów Alberta Mehrabiana z 1967 roku. Badanie główne objęło 37 studentek psychologii, a bodźcem werbalnym było jedno słowo. Żadne z dwóch badań nie porównywało trzech kanałów jednocześnie, a przedmiotem pomiaru było odczytywanie postaw z komunikatów niespójnych. Sam Mehrabian komentował publicznie, że jego wyniki są często błędnie cytowane, a teza o 7 procentach udziału warstwy werbalnej w całej komunikacji jest absurdalna.

Pozy mocy mają jeszcze krótszą historię. Oryginalne badanie Dany Carney, Amy Cuddy i Andy'ego Yapa z 2010 roku objęło 42 osoby. Gdy Eva Ranehill z zespołem powtórzyła je w 2015 roku na 200 osobach, nie było żadnych zmian w hormonach ani w skłonności do ryzyka. Zostało tylko to, że ludzie po pozie czuli się trochę pewniej. Joseph Simmons i Uri Simonsohn pokazali w 2017 roku, że po odsianiu słabych badań z całej tej literatury nie zostaje nic, co dałoby się obronić.

Najmocniejszy głos w tej sprawie należy do współautorki oryginału. Dana Carney opublikowała w 2016 roku oświadczenie, w którym napisała, że nie wierzy w realność efektów póz mocy i nie uczy już o nich na swoich zajęciach.

Ile to kosztuje

Godzina programu poświęcona ćwiczeniu, które nie działa, plus wiarygodność prowadzącego, gdy ktoś z sali zna stan badań. Uczestnik wychodzi też z przekonaniem, że treść wystąpienia odpowiada za 7 procent wyniku, co bezpośrednio obniża czas, jaki poświęci na przygotowanie argumentacji.

Co zamiast

Robota nad strukturą wystąpienia i doborem materiału dowodowego, a mowa ciała jako korekta pojedynczych nawyków utrudniających odbiór. Prowadzącego pytam wprost, skąd bierze proporcję 7-38-55, i traktuję odpowiedź jako test przygotowania merytorycznego. O tym, jak zbudować otwarcie, które utrzymuje salę, pisałem we wpisie o wystąpieniu otwierającym.

Skierowanie ludzi na szkolenie zamiast zaproszenia ich

Analiza Briana Blume'a, Kevina Forda, Timothy'ego Baldwina i Jasona Huanga z 2010 roku zebrała 89 badań i ponad 12 tysięcy osób. Pytanie brzmiało: co sprawia, że to, czego ktoś nauczył się na szkoleniu, widać potem w jego pracy. Na górze listy są zdolności uczestnika, zaraz za nimi to, czy przyszedł z własnej woli, i to, czy szef go wspiera. Motywacja do nauki wypada niżej, a wsparcie kolegów najniżej.

Dwie rzeczy z tej listy przewracają typową procedurę zamawiania szkoleń. Udział z własnej woli i wsparcie przełożonego ważą więcej od motywacji do nauki, czyli od cechy, którą zwykle obarcza się winą za brak efektu. Przy umiejętnościach takich jak wystąpienia, które trzeba za każdym razem dopasować do sytuacji, środowisko pracy waży kilka razy więcej niż przy prostych procedurach do powtórzenia.

Ile to kosztuje

Szkolenie zamówione dla listy nazwisk wyznaczonej odgórnie traci najmocniejszy czynnik przenoszenia treści do pracy. Koszt widać dopiero po kwartale, gdy okazuje się, że nikt nie zmienił sposobu przygotowania prezentacji.

Co zamiast

Zapisy otwarte z jasnym opisem, dla kogo program jest przeznaczony, oraz rozmowa przełożonego z uczestnikiem przed i po. Rozmowa po szkoleniu powinna dotyczyć konkretnego wystąpienia zaplanowanego w kalendarzu. Grupom wyznaczonym odgórnie zostaje jedno narzędzie: danie uczestnikom wyboru terminu i formatu.

Rozliczenie efektu ankietą wypełnioną po ostatnim ćwiczeniu

Ta sama praca zawiera dwa ustalenia, które bezpośrednio dotyczą zamawiającego. Pierwsze dotyczy momentu pomiaru. Sprawdzenie zaraz po szkoleniu daje wynik ponad dwukrotnie lepszy niż sprawdzenie kilka tygodni później, więc ankieta z ostatniego dnia mówi głównie o świeżym wrażeniu.

Drugie dotyczy tego, kto mierzy. Gdy uczestnik sam ocenia i siebie, i swoje otoczenie, wyniki wychodzą dwa razy lepsze niż wtedy, gdy ocenia ktoś z zewnątrz. Ankieta wypełniana przez uczestnika o uczestniku mierzy więc w dużej mierze samą siebie.

Ile to kosztuje

Fałszywe potwierdzenie, na podstawie którego zamawia się kolejną edycję tego samego programu. Organizacja płaci drugi raz za coś, czego działania nikt nie sprawdził poza dniem zakończenia.

Co zamiast

Pomiar na dwóch wystąpieniach zaplanowanych w kalendarzu: jednym przed szkoleniem i jednym po dziewięćdziesięciu dniach, oceniany przez tę samą osobę spoza grupy według tej samej listy kryteriów. Kwestionariusz zadowolenia zostaje jako informacja o wykonaniu usługi. Sposób oceniania prelegentów rozpisałem we wpisie o doborze prelegentów na konferencję.

Dane sprzeczne: lęk przed wystąpieniem jest częsty, ale nie największy

Karen Dwyer i Marlina Davidson sprawdziły w 2012 roku na próbie 815 studentów słynną tezę o strachu przed wystąpieniami silniejszym od strachu przed śmiercią. Przy pytaniu o wszystkie odczuwane lęki wystąpienia publiczne wskazało 61,7 procent badanych, a śmierć 43,2 procent. Pytanie o lęk największy odwracało kolejność: śmierć 20 procent, wystąpienia 18,4 procent.

Autorki dotarły także do oryginalnego raportu Bruskina z 1973 roku i ustaliły rzecz zasadniczą: badanie nie prosiło respondentów o wskazanie lęku największego ani o uszeregowanie listy. Cała popularna teza powstała z pytania, którego w badaniu nie zadano. Dla zamawiającego szkolenie płynie z tego wniosek praktyczny: lęk przed wystąpieniem jest powszechny, lecz rzadko paraliżujący, więc program zbudowany wyłącznie wokół jego redukcji trafia obok potrzeby większości grupy.

Prognoza na 2027: krótsze formaty, dłuższy horyzont pomiaru

Bilans Kapitału Ludzkiego, badanie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytetu Jagiellońskiego na próbie 3646 pracodawców, pokazał dla 2021 roku, że około 80 procent firm podejmowało działania rozwijające kompetencje pracowników, o pięć punktów procentowych mniej od poziomu z 2018 roku. Mediana liczby przeszkolonych osób w firmie spadła z 25 do 20.

Moja prognoza na 2027 rok zakłada rozpad dwudniowego formatu na sekwencję: krótka sesja diagnostyczna, trzy spotkania ćwiczeniowe rozłożone na sześć tygodni i obserwacja realnego wystąpienia. Taki układ odpowiada temu, co wiadomo o transferze, i mieści się w budżetach, które przestały rosnąć. Ryzyko polega na tym, że sekwencja jest trudniejsza do sprzedania niż dwa dni w hotelu, bo nie wygląda na wydarzenie.

Szkolenie z wystąpień publicznych: co zabrać ze sobą

Liczba 75 procent bojących się wystąpień nie ma źródła. Badanie reprezentatywne mówi o mniej więcej jednej osobie na osiem, która w ciągu życia ma fobię społeczną. Udział z własnej woli i wsparcie szefa przewidują przeniesienie szkolenia do pracy lepiej od motywacji uczestnika. Reguła 7-38-55 opiera się na dwóch eksperymentach z 1967 roku na 37 studentkach i jednym słowie, a sam autor nazwał jej uogólnienie absurdalnym. Z póz mocy zostało tylko to, że ludzie czują się po nich trochę pewniej, a współautorka oryginału wycofała się z tezy. Wynik zebrany zaraz po szkoleniu jest ponad dwukrotnie zawyżony wobec pomiaru po kilku tygodniach.

Źródła

  • Ruscio A. i in., Social fears and social phobia in the USA, Psychological Medicine, 2008; Dwyer K., Davidson M., Is Public Speaking Really More Feared Than Death?, Communication Research Reports, 2012.
  • Allen M., Hunter J., Donohue W., Meta-analysis of self-report data on public speaking anxiety treatment, Communication Education; Morina N. i in., Meta-analysis of virtual reality exposure therapy for social anxiety disorder; Blume B., Ford J., Baldwin T., Huang J., Transfer of Training, Journal of Management, 2010.
  • Mehrabian A., Ferris S., Inference of attitudes from nonverbal communication in two channels, Journal of Consulting Psychology, 1967; Ranehill E. i in., Assessing the robustness of power posing, Psychological Science, 2015; Carney D., My position on power poses, UC Berkeley Haas, 2016; Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytet Jagielloński, Bilans Kapitału Ludzkiego, 2021.

Przeczytaj też

Pytania

FAQ

Ile powinno trwać szkolenie z wystąpień publicznych

Sekwencja rozłożona na kilka tygodni daje więcej od bloku dwudniowego, bo umiejętności otwarte wymagają powtórzeń w realnym środowisku. Sensowny układ to sesja diagnostyczna, trzy spotkania ćwiczeniowe po trzy godziny i obserwacja wystąpienia u klienta albo na konferencji. Format dwudniowy broni się wtedy, gdy grupa zjeżdża z kilku krajów i innego terminu nie będzie.

Jak duża powinna być grupa

Sześć do ośmiu osób pozwala każdemu wystąpić trzy razy w ciągu jednego dnia i dostać informację zwrotną. Powyżej dwunastu osób czas na wystąpienie spada poniżej progu, przy którym da się cokolwiek przećwiczyć, a program zamienia się w wykład o wystąpieniach. Większe zespoły dzielę i powtarzam cykl.

Czy nagrywanie uczestników pomaga

Nagranie porządkuje informację zwrotną, bo odsuwa spór o to, co się wydarzyło. Sens pojawia się jednak dopiero wtedy, gdy uczestnik ogląda je z prowadzącym i z listą dwóch rzeczy do zmiany. Samotne oglądanie wieczorem tego nie daje. U osób z wysokim poziomem lęku nagranie przynosi odwrotny skutek i wtedy z niego rezygnuję.

Po czym poznać dobrego prowadzącego

Rozpoznaję go po tym, że pytany o proporcję 7-38-55 albo o pozy mocy potrafi powiedzieć, jaki jest stan badań. Drugim sygnałem jest pytanie o to, gdzie uczestnicy realnie występują i przed kim, zadane przed złożeniem oferty. Trzecim gotowość do oceny wystąpienia po trzech miesiącach, zapisana w umowie.

Kiedy szkolenie nie ma sensu

Wtedy, gdy zespołowi brakuje treści do podania. Zespół, który prezentuje produkt bez ustalonej argumentacji sprzedażowej, potrzebuje warsztatu nad materiałem, a szkolenie z wystąpień poprawi wyłącznie formę tego samego chaosu. Sygnałem rozpoznawczym jest sytuacja, w której dwie osoby z zespołu opowiadają o tym samym produkcie zupełnie inną historię.

Było pomocne? Podaj dalej
→ Zobacz pozostałe artykuły

Przeczytaj również

ZGARNIJ BONUSY!

Dołącz do społeczności świadomych marketerów i otrzymaj pakiet bonusów za darmo! 🎉 Co 2 tygodnie wyślemy Ci też newsletter pełen konkretnych inspiracji z obszaru marketingu doświadczeń.

Dziękujemy! Zapisaliśmy Cię do Newslettera
Ups! Coś poszło nie tak