Blog

Freelancer przy dużym evencie: komu oddajesz stery

Najważniejsze tezy: Przy dużym wydarzeniu pytanie nie brzmi, czy freelancer eventowy jest dobry. Brzmi, co się stanie z projektem, gdy jedna osoba przestanie być dostępna, i kto wtedy odpowiada finansowo. Rynek wybiera wykonawców po doświadczeniu i po rekomendacji, a badania nad trafnością metod selekcji stawiają obie te przesłanki nisko.

  • Liczba lat doświadczenia należy do najsłabszych przewidywań wyniku pracy w badaniach nad selekcją, słabszych od zadania próbnego.
  • Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej nie jest obowiązkowe przy typowym wydarzeniu firmowym, więc jego brak jest normą.
  • Polskie dane o rynku freelancingu pochodzą głównie od pośredników i nie pokrywają branży eventowej.
  • Rozstrzygające są trzy rzeczy: zastępowalność, przepływ pieniędzy do podwykonawców i miejsce, w którym zostają dane projektu.

Konferencja dla sześciuset osób, budżet siedmiocyfrowy, dziewięciu podwykonawców, trzy dni montażu. Projekt prowadzi jedna osoba na własnej działalności, znana w branży, z dobrymi rekomendacjami. Trzy dni przed montażem ta osoba trafia do szpitala.

To nie jest hipoteza, którą wymyśliłem dla efektu. Taki scenariusz zdarza się w branży regularnie i rozstrzyga się na jednym pytaniu: czy ktokolwiek poza tą osobą wie, co jest ustalone, z kim i za ile.

Pytanie o freelancera eventowego przy dużym projekcie nie jest więc pytaniem o jego kompetencje. Jest pytaniem o konstrukcję ryzyka, a tę trzeba rozstrzygnąć przed podpisem, bo po podpisie nie ma już o czym rozmawiać.

Co wiemy o polskim rynku freelancerów eventowych

Dane o tym rynku w Polsce pochodzą przede wszystkim od pośredników i trzeba je czytać z tą świadomością.

Useme opublikował badanie z czerwca 2023 roku na próbie tysiąca stu dziesięciu osób, metodą ankiety internetowej. Szacunek liczby freelancerów w Polsce podano na trzysta trzydzieści tysięcy, ze wzrostem o osiem i trzy dziesiąte procenta rok do roku. Rozkład dochodów: poniżej tysiąca złotych miesięcznie trzydzieści siedem i sześć dziesiątych procenta, od tysiąca do trzech tysięcy dwadzieścia siedem i osiem dziesiątych, od trzech do pięciu tysięcy osiemnaście i siedem dziesiątych, powyżej pięciu tysięcy jedenaście i dziewięć dziesiątych. Około sześćdziesięciu procent badanych traktuje tę pracę jako dochód dodatkowy.

Dwie uwagi do tych liczb. Pierwsza: przejście od próby tysiąca stu dziesięciu osób do szacunku trzystu trzydziestu tysięcy nie zostało w badaniu opisane, więc samego szacunku nie używam jako twardej liczby. Druga: to badanie dostawcy platformy zleceń, więc próba pochodzi z jego otoczenia.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego mówią o czymś innym. Samozatrudnionych w Polsce było w 2023 roku około trzech milionów dwustu tysięcy, co stanowi blisko jedną piątą pracujących. To jednak inna kategoria niż freelancer, bo obejmuje rzemiosło, handel, transport i usługi, w których jednoosobowa działalność jest formą standardową.

Polski Instytut Ekonomiczny, na danych badania aktywności ekonomicznej ludności, szacował zjawisko samozatrudnienia pozornego na sto siedemdziesiąt siedem tysięcy osób w 2018 roku i sto sześćdziesiąt dwa tysiące w 2020, co odpowiadało kilku procentom wszystkich samozatrudnionych.

Danych o udziale freelancerów w marketingu i w branży eventowej oraz o ich stawkach w przeglądanych materiałach nie znalazłem. To luka w danych i dlatego nie podam tu żadnej liczby o polskim rynku eventowych freelancerów.

Doświadczenie przewiduje wynik słabiej, niż sądzimy

Tutaj wchodzi materiał, który zmienił mój sposób zadawania pytań przy wyborze wykonawcy.

Schmidt i Hunter opublikowali w 1998 roku w Psychological Bulletin zestawienie trafności przewidywania metod selekcji. W ich tabeli zadanie próbne osiąga wartość pięćdziesiąt cztery setne, wywiad ustrukturyzowany pięćdziesiąt jeden setnych, wywiad swobodny trzydzieści osiem setnych, sprawdzenie referencji dwadzieścia sześć setnych, liczba lat doświadczenia osiemnaście setnych, a liczba lat edukacji dziesięć setnych.

Sackett i współautorzy zrewidowali te wartości w pracy z lat 2021 i 2022, korygując je w dół po uwzględnieniu błędów metodologicznych pierwotnych szacunków. Wywiad ustrukturyzowany spadł z pięćdziesięciu jednej setnych do czterdziestu dwóch, wywiad swobodny z trzydziestu ośmiu do dziewiętnastu, zadanie próbne z pięćdziesięciu czterech do trzydziestu trzech setnych. Kolejność jednak została: ustrukturyzowana rozmowa i zadanie próbne wyprzedzają doświadczenie i referencje.

Przeniesienie na nasz grunt jest bezpośrednie. Rozmowa o tym, ile wydarzeń ktoś zrobił, mówi mało. Zadanie próbne, choćby półgodzinne, mówi dużo. Ja robię to tak: daję fragment realnego briefu i proszę o trzy pytania, które zadałby klientowi przed wyceną. Odpowiedź pokazuje sposób myślenia szybciej niż godzina opowieści o realizacjach.

O jedno zdanie o referencjach

Sprawdzenie referencji ma w tych zestawieniach niską trafność, co nie znaczy, że jest bezużyteczne. Znaczy, że jako główna przesłanka wyboru nie wystarcza. Lepiej użyć go do sprawdzenia twardych faktów, opinie zostaw na bok. Pytanie „czy poleciłby pan tę osobę” przynosi uprzejmość. Zapytaj raczej, ile wynosiło ostateczne rozliczenie wobec pierwotnej wyceny i dlaczego. Wtedy dostajesz informację.

Trzy ryzyka pracy z freelancerem eventowym

Zastępowalność

Agencja ma zespół, więc nieobecność jednej osoby oznacza przesunięcie zadań. Przy wykonawcy jednoosobowym nieobecność oznacza zatrzymanie projektu, o ile nie ma zapisanego miejsca, w którym leżą ustalenia.

Rozwiązanie jest tanie i prawie nikt go nie stosuje: wymóg prowadzenia dokumentacji projektu we wspólnym miejscu, do którego zamawiający ma dostęp w każdej chwili. Cel nie dotyczy nadzoru. Harmonogram, lista podwykonawców, kwoty i statusy zgód mają być widoczne poza głową jednej osoby. Ten warunek wpisany do umowy rozwiązuje większą część problemu zastępowalności i nic nie kosztuje.

Przepływ pieniędzy do podwykonawców

Przy dużym wydarzeniu wykonawca jednoosobowy obraca kwotami wielokrotnie przekraczającymi jego roczny przychód. Zaliczka od zamawiającego idzie do obiektu, do firmy technicznej, do cateringu. Nieopisany przepływ oznacza ryzyko po stronie zamawiającego, którego nie widać w umowie.

Postępuję w takich projektach dwojako. Albo płatności do największych podwykonawców idą bezpośrednio od zamawiającego, a wykonawca rozlicza wyłącznie swoją pracę, albo umowa zawiera obowiązek przedstawiania potwierdzeń zapłaty do podwykonawców jako warunek kolejnej transzy. Odpowiedzialność za ten łańcuch rozpisałem szerzej w tekście o podwykonawcach na evencie.

Ubezpieczenie i co o nim naprawdę wiadomo

Tutaj trzeba uporządkować obiegową wiedzę. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności nie jest w Polsce obowiązkowe dla większości firm. Obowiązkowe ubezpieczenie organizatora dotyczy imprez masowych w rozumieniu ustawy z 20 marca 2009 roku, a progi liczby uczestników przy tej definicji zaczynają się wysoko: powyżej tysiąca osób na terenie otwartym i powyżej pięciuset w obiekcie przy imprezach artystyczno-rozrywkowych, z niższymi progami przy imprezach sportowych.

Typowa konferencja czy impreza firmowa dla kilkuset osób znajduje się więc poniżej tych progów i nie wymaga ubezpieczenia obowiązkowego. Jak wielu polskich wykonawców eventowych ma ubezpieczenie dobrowolne i na jakie sumy, nie wiem, bo takich danych nie znalazłem i nie podam tu liczby zastępczej.

Praktyczny wniosek: skoro nie ma obowiązku i nie ma danych, pytanie o polisę i jej sumę gwarancyjną zadaj wprost i poproś o kopię. Samo zapewnienie nic nie znaczy. Dotyczy to zarówno wykonawcy jednoosobowego, jak i agencji.

Weryfikacja wykonawcy bez udawania działu kadr

Pojawia się czasem teza, że co trzeci kandydat podaje w dokumentach nieprawdę. Sprawdziłem jej pochodzenie i nie znalazłem badania z podaną próbą i metodą, które by ją uzasadniało. Istnieje natomiast badanie z 2016 roku, w którym blisko trzy i pół tysiąca osób zajmujących się rekrutacją i bezpieczeństwem odpowiedziało, że w osiemdziesięciu ośmiu procentach wykryli kiedykolwiek nieprawdziwą informację w dokumentach kandydata. To odsetek pracodawców, którzy kiedyś coś wykryli. Odsetka kandydatów podających nieprawdę z tej liczby nie wyczytasz. Te dwie liczby bywają podawane jako jedna i warto tego nie powtarzać.

Weryfikacja, która ma sens przy wykonawcy eventowym, obejmuje cztery rzeczy i zajmuje pół dnia.

Status działalności i zdolność do wystawienia faktury na wymaganą kwotę, sprawdzone w rejestrach publicznych. Potwierdzenie dwóch realizacji u zamawiających, z pytaniem o rozliczenie. Wrażenia zostaw na koniec. Kopia polisy z sumą gwarancyjną, jeżeli jest. Zadanie próbne na fragmencie twojego briefu.

Czwarta pozycja daje najwięcej, pierwsza zabezpiecza najwięcej, a razem kosztują mniej od jednego dnia opóźnienia na budowie.

Kiedy freelancer jest lepszym wyborem od agencji

Nie piszę tego tekstu przeciw wykonawcom jednoosobowym, bo w części projektów są wyborem mocniejszym.

Przy projekcie, w którym rozstrzyga jedna kompetencja wykonana bardzo dobrze, pojedyncza osoba zwykle dostarcza lepszy wynik od zespołu, bo nie ma w tym miejsca na przekazywanie zadania dalej. Reżyseria przebiegu, prowadzenie warsztatu, projekt scenariusza, produkcja jednego elementu technicznego mieszczą się w tej kategorii.

Przy projekcie, w którym zamawiający ma własny zespół operacyjny i potrzebuje jednej osoby do prowadzenia, model jednoosobowy jest też tańszy i szybszy, bo nie opłacasz struktury, której nie wykorzystujesz. Porównanie obu modeli po stronie kosztów rozpisałem w materiale o tym, czy wybrać agencję eventową, czy własny zespół.

Granica, którą stosuję, dotyczy liczby podmiotów do skoordynowania, nie liczby uczestników. Przy czterech czy pięciu podwykonawcach pojedyncza osoba daje sobie radę. Powyżej tego, przy montażu wielodniowym i przy pracy nocnej, jedna osoba przestaje być wąskim gardłem i staje się punktem awarii.

Co z tego wynika

Wybór między wykonawcą jednoosobowym i agencją nie jest wyborem między jakością i bezpieczeństwem. Jest wyborem miejsca, w którym kumuluje się ryzyko, a to miejsce da się przesunąć zapisami w umowie: dostępem do dokumentacji projektu, sposobem płatności do podwykonawców i kopią polisy.

Następny krok jest prosty. Przy najbliższym wyborze wykonawcy zamień godzinę rozmowy o realizacjach na półgodzinne zadanie próbne i jedno pytanie do poprzedniego zamawiającego o rozliczenie. Dwie zmiany, zero kosztu, wyraźnie lepsza podstawa decyzji.

FAQ

Czy przy dużym wydarzeniu można w ogóle pracować z jedną osobą

Można, przy spełnieniu trzech warunków: dokumentacja projektu leży we wspólnym miejscu dostępnym dla zamawiającego, płatności do największych podwykonawców są rozliczane bezpośrednio albo potwierdzane, a w umowie jest wskazana osoba lub podmiot przejmujący prowadzenie w razie niedostępności wykonawcy. Bez trzeciego warunku ryzyko zostaje po stronie zamawiającego, choćby wykonawca był świetny.

O co zapytać poprzedniego zamawiającego

Zapytaj o trzy rzeczy liczbowe, nie o opinię. Jaka była pierwotna wycena i jakie ostateczne rozliczenie. Ile zmian zakresu zgłoszono w trakcie i kto je inicjował. Czy wystąpiły opóźnienia w płatnościach do podwykonawców. Odpowiedzi na te pytania są weryfikowalne, a odpowiedź na pytanie „czy poleca pan” nie jest.

Czy współpraca z freelancerem na stałe grozi uznaniem za stosunek pracy

Ryzyko istnieje i wynika z przepisów Kodeksu pracy opisujących cechy stosunku pracy, przede wszystkim podporządkowanie, miejsce i czas wykonywania pracy wskazane przez pracodawcę oraz osobiste wykonywanie. Trwają też zmiany w uprawnieniach Państwowej Inspekcji Pracy w tym zakresie, przy czym w materiałach, które przeglądałem, podawano rozbieżne daty wejścia tych zmian w życie, więc przed decyzją warto sprawdzić aktualny stan w dzienniku ustaw. Materiał nie stanowi porady prawnej.

Czy stawka freelancera powinna być niższa od stawki agencji

Niekoniecznie, bo porównujesz różne zakresy. Agencja wycenia pracę zespołu, zaplecze i przeniesienie części ryzyka na siebie. Wykonawca jednoosobowy wycenia swoją pracę i zwykle nie przenosi ryzyka w tym samym stopniu. Porównanie dwóch ofert ma sens, dopiero gdy obie opisują ten sam zakres i ten sam podział odpowiedzialności.

Jak sprawdzić wykonawcę, z którym nikt w mojej sieci nie pracował

Zadaniem próbnym na fragmencie twojego briefu i rozmową ustrukturyzowaną, czyli taką, w której każdemu kandydatowi zadajesz te same pytania w tej samej kolejności. Badania nad trafnością metod selekcji stawiają te dwa narzędzia wyżej od referencji i wyraźnie wyżej od liczby lat doświadczenia, a oba da się wykonać bez żadnej sieci kontaktów.

Omówmy twój model wykonawczy

Przygotowujesz większy projekt i wybierasz między pojedynczym wykonawcą, agencją i modelem mieszanym? W godzinę policzymy liczbę podmiotów do skoordynowania i ustalimy, które ryzyka przesunąć zapisami w umowie.

Umów konsultację godzinną

Źródła

Useme, Freelancing w Polsce 2023, badanie metodą ankiety internetowej, próba 1110 osób, czerwiec 2023: szacunek 330 tysięcy freelancerów, wzrost o 8,3 procenta rok do roku, rozkład dochodów miesięcznych poniżej 1000 złotych 37,6 procenta, od 1000 do 3000 złotych 27,8 procenta, od 3000 do 5000 złotych 18,7 procenta, powyżej 5000 złotych 11,9 procenta, około 60 procent traktuje pracę jako dochód dodatkowy; przejście od próby do szacunku populacji nie zostało opisane, badanie prowadzone przez dostawcę platformy zleceń. Główny Urząd Statystyczny, dane o samozatrudnieniu: około 3,2 miliona osób w 2023 roku, blisko jedna piąta pracujących, 2,8 miliona w 2017 roku. Polski Instytut Ekonomiczny, Tygodnik Gospodarczy 3/2022, na danych badania aktywności ekonomicznej ludności: samozatrudnienie pozorne 177 tysięcy osób w 2018 roku i 162 tysiące w 2020 roku. Schmidt F., Hunter J., Psychological Bulletin 1998, tom 124, numer 2, strony od 262 do 274, tabela 1: zadanie próbne 0,54, wywiad ustrukturyzowany 0,51, wywiad swobodny 0,38, sprawdzenie referencji 0,26, lata doświadczenia 0,18, lata edukacji 0,10. Sackett P., Zhang C., Berry C., Lievens F., Journal of Applied Psychology 2021 i 2022, tabela 3, korekta wartości w dół: wywiad ustrukturyzowany 0,42, wywiad swobodny 0,19, zadanie próbne 0,33, test wiedzy zawodowej 0,40, ośrodek oceny 0,29. HireRight, Employment Screening Benchmark 2016, blisko 3500 osób zajmujących się rekrutacją, kadrami i bezpieczeństwem: 88 procent wykryło kiedykolwiek nieprawdziwą informację w dokumentach kandydata. Henle C., Dineen B., Duffy M., Journal of Business and Psychology 2019, narzędzie do pomiaru nieprawdziwych informacji w dokumentach, bez podania rozpowszechnienia zjawiska. Ustawa z 20 marca 2009 roku o bezpieczeństwie imprez masowych wraz z rozporządzeniem Ministra Finansów z 11 marca 2010 roku w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia organizatora. Kodeks pracy, artykuł 22. Materiał nie stanowi porady prawnej.

O autorze

Piotr Kalewski, projektant doświadczeń biznesowych i CEO Event Marketing Institute. Projektuje wydarzenia firmowe jako proces, który zaczyna się tygodnie przed datą, zostawia ślad długo po niej i ma wywołać jedną konkretną zmianę: w sprzedaży, postawach, kulturze organizacji albo wizerunku marki. Od 12 lat pracuje przy wydarzeniach B2B z trzech stron stołu: jako event manager w agencji, Head of Marketing po stronie klienta i szef własnej firmy. Ma za sobą ponad 700 wydarzeń i ponad 400 wystąpień na scenie. Autor książki „Event Management dla początkujących (i nie tylko)” (2025), wykładowca WSB Merito Poznań, twórca kanału „Wejście od zaplecza” o kulisach branży.

Przeczytaj też

Było pomocne? Podaj dalej
→ Zobacz pozostałe artykuły

Przeczytaj również

ZGARNIJ BONUSY!

Dołącz do społeczności świadomych marketerów i otrzymaj pakiet bonusów za darmo! 🎉 Co 2 tygodnie wyślemy Ci też newsletter pełen konkretnych inspiracji z obszaru marketingu doświadczeń.

Dziękujemy! Zapisaliśmy Cię do Newslettera
Ups! Coś poszło nie tak