Event Marketing Institute Sp. z o.o.
Iwonicka 3, 60-473 Poznań
NIP 7812066079
REGON 527890052
KRS 0001090243
REGON 527890052
KRS 0001090243
© 2024 Kalewski copy
Z tego artykułu dowiesz się: dlaczego klasyczna burza mózgów daje mniej pomysłów niż ci sami ludzie pracujący osobno, które zasady faktycznie działają, jak wyglądają cztery techniki nadające sesji strukturę, co zrobić z osobą blokującą pomysły i jak przejść od szalonej idei do wykonalnego projektu.
W skrócie: burza mózgów w klasycznej formie, czyli grupa krzycząca pomysły w jednej sali, wypada gorzej niż ci sami ludzie generujący pomysły osobno, a potem zestawiający listy. Powodem jest blokowanie produkcji: kiedy mówi jedna osoba, pozostałe milczą i zapominają własne pomysły. Rozwiązaniem nie jest rezygnacja z sesji, tylko nadanie jej struktury: najpierw praca indywidualna, potem wspólna, a ocena dopiero na końcu.
Późne popołudnie, sala konferencyjna, kawa i lekka desperacja. Zespół próbuje wymyślić coś spektakularnego na dwudziestopięciolecie firmy produkującej skarpetki. Ktoś rzuca hasło, ktoś inne, po czterdziestu minutach na flipcharcie wisi dwanaście pomysłów, z czego dziesięć to wariacje tego samego.
Znam ten obrazek z obu stron: jako osoba prowadząca takie sesje w agencji i jako klient, który później patrzył na ich efekt. I mam złą wiadomość o formacie, który wszyscy uważają za oczywisty.
Pojęcie burzy mózgów spopularyzował Alex Osborn w książce „Applied Imagination" z 1953 roku. Twierdził w niej, że przeciętny człowiek wymyśla w grupie dwa razy więcej pomysłów niż samotnie. Brzmi rozsądnie i przez dekady nikt tego nie kwestionował.
Badania mówią coś odwrotnego. Michael Diehl i Wolfgang Stroebe opublikowali w 1987 roku w „Journal of Personality and Social Psychology" serię eksperymentów porównujących grupy pracujące razem z tak zwanymi grupami nominalnymi, czyli ludźmi generującymi pomysły osobno, których listy zestawia się potem w jedną. Grupy nominalne wypadały lepiej. Metaanaliza Briana Mullena, Craiga Johnsona i Eduardo Salasa z 1991 roku, obejmująca kilkadziesiąt eksperymentów, potwierdziła ten wynik.
Jest jeszcze efekt, który badacze nazwali złudzeniem skuteczności grupy: uczestnicy wychodzą z sesji przekonani, że była produktywna, choć obiektywnie wypadła słabiej. Sesja jest przyjemna, więc wydaje się skuteczna. To dlatego format trzyma się mocno mimo dowodów.
Wniosek praktyczny nie brzmi „nie róbcie burzy mózgów". Brzmi: nie zaczynajcie od wspólnego krzyczenia pomysłów.
Cztery klasyczne zasady Osborna nadal mają sens, pod warunkiem że dopiszesz do nich piątą, której u niego nie było.
W praktyce najwięcej zmienia pierwsza zasada. Sesja, w której wszyscy zaczynają od dziesięciu minut ciszy, wygląda mniej efektownie i daje więcej materiału.
Technika to nie ozdobnik, tylko sposób na nadanie sesji struktury. Cztery, które realnie używam.
Sześć osób, trzy pomysły, pięć minut. Każdy zapisuje trzy pomysły na kartce, potem przekazuje ją sąsiadowi, który dopisuje kolejne trzy, rozwijając to, co przeczytał. Po sześciu rundach macie sto osiem zapisów i zero przekrzykiwania. To wersja burzy mózgów, która wprost omija blokowanie produkcji.
Temat centralny, na przykład dwudziestopięciolecie firmy, i rozgałęzienia w dowolnych kierunkach. Sprawdza się wtedy, gdy zespół zna temat, ale utknął w jednym schemacie. Warunek: mapa powstaje na ścianie, nie w laptopie jednej osoby.
Siedem operacji na istniejącym pomyśle: zastąp, połącz, dostosuj, zmodyfikuj, znajdź inne zastosowanie, wyeliminuj, odwróć. Świetnie działa przy powtarzalnych formatach. Weź zeszłoroczną galę i zapytaj, co się stanie, jeśli wyeliminujesz scenę. Albo odwrócisz role i to pracownicy prowadzą wieczorór, a zarząd siedzi na widowni.
Wyciągasz przypadkowe słowo i szukasz związku z tematem. Metoda wygląda na zabawę i jest najskuteczniejsza w momencie, gdy zespół kręci się w kółko wokół trzech oczywistych rozwiązań. Wymusza skojarzenie spoza utartego toru.
Dobór techniki zależy od tego, czego brakuje. Przy niedoborze pomysłów używaj 6-3-5. Przy nadmiarze wariantów tego samego pomysłu sięgaj po SCAMPER. Przy zastoju losowe słowo.
W każdej organizacji jest osoba, która na każdy pomysł odpowiada, że to za drogie, że klient się nie zgodzi albo że w zeszłym roku nie wyszło. Zwykle nie jest złośliwa. Zwykle odpowiada za budżet i ma odruch obronny.
Uczciwie: nie każdą sesję da się uratować techniką. Jeżeli w zespole nie ma bezpieczeństwa, żeby powiedzieć coś głupiego, żadna metoda tego nie załatwi. To jest problem kultury organizacji, a nie warsztatu, i pisałem o nim przy okazji tego, jak wartości firmy zamieniają się w realne zachowania.
Masz pomysł. Teraz ktoś, kto nie był w sali, ma go zaakceptować i za niego zapłacić. To osobna umiejętność i większość dobrych pomysłów umiera dokładnie tutaj.
Między sesją a wydarzeniem jest miejsce, w którym trzeba włączyć zdrowy rozsądek. Pomysł na event w evencie brzmi świetnie na papierze i potrafi zostawić uczestników w stanie całkowitej dezorientacji.
Dwa ostatnie filtry są najczęściej pomijane, a to one decydują o tym, czy pomysł zamieni się w efekt. Rozpisałem je osobno w tekstach o tym, które atrakcje realnie angażują uczestników oraz o ewaluacji eventu firmowego.
Burza mózgów nie jest złym narzędziem. Zły jest domyślny sposób jej prowadzenia: wszyscy w jednej sali, wszyscy naraz, ocena na bieżąco. Wystarczy odwrócić kolejność, zacząć od pracy indywidualnej i przenieść krytykę na osobne spotkanie, żeby ta sama grupa ludzi dała wyraźnie więcej.
W praktyce od czterech do sześciu osób na jedną grupę roboczą. Powyżej tej liczby rośnie blokowanie produkcji i część uczestników milknie. Jeżeli masz większy zespół, podziel go na kilka grup pracujących równolegle i zestaw wyniki na końcu.
Od czterdziestu pięciu do dziewięćdziesięciu minut, z wyraźnym podziałem na części. Dłuższe spotkania rzadko dodają nowe pomysły, a zaczynają dodawać zmęczenie. Lepiej zrobić dwie krótsze sesje w odstępie kilku dni niż jedną trzygodzinną.
Ma jedną przewagę: w narzędziu, w którym wszyscy piszą jednocześnie, blokowanie produkcji praktycznie znika, bo nikt nie czeka na swoją kolej. Traci się za to energię sali i łatwość budowania na cudzym pomyśle. Dobrym kompromisem jest generowanie online i wspólne omówienie na żywo.
Ktoś, kto nie ma własnego interesu w wyniku i może pilnować zasad. Jeżeli sesję prowadzi osoba, która jednocześnie odpowiada za budżet albo za obronę zeszłorocznej koncepcji, faza generowania niepostrzeżenie zamienia się w fazę oceny.
Zapisać w jednym miejscu z datą i kontekstem. Część z nich staje się wykonalna przy innym budżecie albo innym kliencie. Lista odrzuconych pomysłów z ostatnich dwóch lat bywa lepszym punktem startu niż pusta kartka.
Da się i często warto, ale wymaga to innego prowadzenia. Klient zwykle zna ograniczenia i odruchowo je przypomina, więc faza generowania musi mieć wyraźnie ogłoszone zasady. Alternatywa: osobna sesja u klienta na zebranie kontekstu i osobna w zespole na generowanie.
Prowadzisz sesję, z której ma wyjść koncepcja wydarzenia, i chcesz mieć pewność, że nie skończy się na dwunastu wariantach tego samego? Umów konsultację: przejdziemy przez cel sesji, dobór techniki i sposób oceny pomysłów. Więcej o projektowaniu doświadczeń biznesowych.
Dołącz do społeczności świadomych marketerów i otrzymaj pakiet bonusów za darmo! 🎉 Co 2 tygodnie wyślemy Ci też newsletter pełen konkretnych inspiracji z obszaru marketingu doświadczeń.